رهبر معظم انقلاب آیت الله خامنه ای (مد ظله العالی)

کتاب «نهضت حفظ محیط زیست» ممهم‌ترین محورهای بیانات رهبر انقلاب درباره‌ محیط زیست و دغدغه‌ها و توصیه‌های ایشان به مسئولان و مردم درباره‌ راهکارهای فرهنگ‌سازی برای حفظ محیط زیست منتشر شد.

شاید در تصور بسیاری از افراد یا مسئولین، مباحث زیست‌محیطی در درجه‌ی چندم از اهمّیّت نسبت به مسائل سیاسی و اقتصادی قرار داشته باشد و شاید به همین دلیل نیز در موضوع به این اهمّیّت برخی از فعالیت‌ها بسیار کُند انجام می‌شود، آیت‌الله خامنه‌ای امّا مسائل زیست‌محیطی را در اولویت و صدر مسائل کشور می‌بینند؛ «درست است که در شمارش مسایل اساسی کشور، چشمها و نگاه‌ها به سمت اقتصاد، به سمت فرهنگ، به سمت مسایل پولی، به سمت مسایل سیاسی کشانده میشود- معمولاً این جور است- لیکن اگر با دقّت نگاه کنیم، مسایلی که مربوط به زیستِ انسانی است، بیشتر از آنها اهمّیّت دارد. سیاست برای چیست؟ اقتصاد برای چیست؟ خدمات گوناگون شهری و کشوری برای چیست؟ اصلاً پیشرفت کشور برای چیست؟ پیشرفت برای این است که انسان‌ها زندگی مطلوبی داشته باشند. اگر محیط زیست تخریب شد، همه‌ی اینها باطل خواهد شد. اهمّیّت محیط زیست اینجاست»(17/اسفند/89). رهبر معظّم انقلاب تا آنجا در بحث از اهمّیّت منابع طبیعی و محیط زیست پیش می‌روند که آن را پشتوانه‌ی اصلی خودکفایی و استقلال کشور و عاملی برای مقاومت در برابر دشمنان ملت ایران می‌دانند؛«در مجموع، تمامیکتابِ «نهضت حفظ م این منابع پشتوانه‌ی اصلی تضمین و بقای ذخایر طبیعی آب و خاک کشور و بالنّتیجه خودکفایی عمومی و استقلال اقتصادی محسوب می‌گردند، یعنی همان چیزی که چشم طمع دشمنان ما و استکبار جهانی بدان دوخته شده است»(15/اسفند/66).

کتاب« نهضت حفظ محیط زیست»  که در آن گزیده‌ای از بیانات حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای درباره‌ی محیط زیست از سال 1363 تاکنون گردآوری شده، مجموعه ارزشمندی است که می‌تواند در یک نگاه کلی خوانندگان را با مهم‌ترین محورهای بیانات معظّمٌ‌له درباره‌ی محیط زیست و دغدغه‌ها و توصیه‌های ایشان به مسئولان و مردم درباره‌ی راهکارهای فرهنگ‌سازی برای حفظ محیط زیست آشنا کند. هدف از گردآوری این کتاب در واقع همان انتقال دغدغه‌ها و نگرانی‌های ایشان به مسئولان و آحاد ملت ایران است. کتاب در 6 فصل تنظیم شده است؛

فصل اول؛ در بیان اهمّیّت محیط زیست رهبر معظّم انقلاب با استفاده از آیات قرآن کریم و روایات معصومین(علیهم السّلام) و با تکیه بر قانون اساسی به بیان اهمّیّت حفاظت از محیط زیست و فوائد آن پرداخته‌اند.

فصل دوم؛ به بیاناتی از معظّمٌ‌له اختصاص یافته که ایشان به طور خاص بر معضلات زیست‌محیطی در ایران و جهان پرداخته و سیاست قدرت‌های استکباری را در عرصه‌ی تخریب محیط زیست به چالش کشیده‌اند.

و در فصل سوم، مجموعه‌ای از ابلاغیه‌های صادر شده از سوی رهبر معظّم انقلاب درباره‌ی مسائل زیست محیطی آورده شده است.

در فصل چهارم و پنجم می‌توان مطالبات ایشان از مسئولان دستگاه‌های مختلف و مردم در زمینه حفاظت از محیط زیست را مطالعه کرد و درنهایت در فصل ششمِ این اثر ارزشمند برخی از استفتائات شرعی در زمینه‌ی مسائل مرتبط با محیط زیست با توجه به فتاوای رهبر معظّم انقلاب آورده شده است.

از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای؛ «اسلام و ادیان الهی خواسته‌اند تعادل میان انسان و طبیعت را حفظ کنند؛ این آن هدف اساسی و اصلی است. عدم حفظ این تعادل ناشی از عواملی است که عمده‌اش خودخواهی‌های انسان است؛ قدرت طلبی است؛ قلدری و گردن کلفتی بعضی از ما انسان‌هاست.»(17/اسفند/93). بر اساس دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای هرگاه تعادل انسان و طبیعت حفظ نشود بحران‌ها‌یی بوجود می‌آیند که به همه بشر و همه نسل‌ها ضرر خواهند زد. رهبر معظّم انقلاب ضمن برشمردن مبانی اسلامی حفظ محیط زیست می‌فرمایند؛ طبق آیه‌ی شریفه‌ی «خلق لکم ما فی الأرض جمیعا»؛ همه‌ی آنچه که در زمین وجود دارد، برای شما انسانها آفریده شده است. البته مراد از انسانها، انسانهای یک نسل یا مجموعه‌ی خاصّی از انسانها نیستند؛ بلکه همه‌ی انسانها در همه‌ی نسلها باید بدانند که امانتدارند و در ملکیّت این موهبت و عطیّه‌ی الهی که متعلق به همه‌ی نسل‌های بشری است - چون هزاران سال دیگر، بشر در این کره‌ی خاکی زندگی خواهد کرد- سهیمند. ایشان سپس با اشاره به سوء استفاده برخی از افراد در تخریب محیط زیست می‌فرمایند؛ «قرآن کریم در آیه‌ی دیگری در ترسیم چهره‌ی بخشِ بسیار مطرودی از انسان‌ها می‌فرماید: «و اذا تولّی سعی فی الأرض لیفسد فیها و یهلک الحرث و النّسل»؛ اینها کسانی هستند که در روی زمین فساد میکنند؛ هم انسانها را به نابودی میکشانند و هم فرآورده‌های زمین را تخریب می‌کنند.»(29/خرداد/80).